Nörolojik Hastalıkların Tedavisinde Tarihi Adım: Laboratuvarda İnsan ve Hayvan Beyni Entegre Edildi

Bilim dünyası, tedavisi henüz bulunamayan karmaşık beyin bozukluklarının gizemini çözmek amacıyla çığır açıcı bir deneye imza attı. Stanford Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen ve prestijli Nature dergisinde yayımlanan araştırmada, laboratuvar ortamında geliştirilen insan beyin hücreleri, genetik olarak modifiye edilmiş farelerin beyinlerine başarıyla nakledildi. Bilim insanları, bu gelişmenin "insan gibi düşünen fareler" yaratmadığını vurgularken, etik kurallar çerçevesinde yürütülen çalışmanın nörolojik hastalıkların biyolojik mekanizmalarını anlamada devrim niteliğinde bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.

Araştırma kapsamında ilk olarak, beyinlerinin dış tabakası olan ve üst düzey düşünme, hafıza ile duyuları yöneten serebral korteks (gri madde) gelişimini engelleyecek şekilde genetik olarak tasarlanmış fareler kullanıldı. Ardından, insanlardan alınan deri hücreleri laboratuvarda yeniden programlanarak "organoit" adı verilen mini beyin dokusu parçalarına dönüştürüldü. Farelerin beyinlerine cerrahi müdahaleyle yerleştirilen bu insan hücreleri, zamanla bölünerek hayvanın mevcut sinir ağıyla bütünleşti ve omurilikle doğrudan bağlantı kurdu. Yaklaşık altı ay süren izleme sürecinin ardından, nakledilen hücrelerin farenin kendi beyni gibi işlev görmeye başladığı gözlemlendi.

Bu karmaşık yöntemin temel amacı, mevcut hayvan modellerinde taklit edilemeyen otizm, epilepsi ve serebral palsi gibi nörolojik ve psikiyatrik rahatsızlıkların insan hücresi düzeyinde nasıl geliştiğini gözlemlemek. Stanford Üniversitesi'nden baş araştırmacı Prof. Sergiu Paşca, psikiyatri alanındaki klinik ilaç denemelerinin çok yüksek başarısızlık oranlarına sahip olduğuna dikkat çekiyor. Hayvanlar üzerinde olumlu sonuç veren birçok ilacın insan biyolojisindeki farklılıklar nedeniyle klinik aşamada başarısız olduğunu belirten Paşca, geliştirilen yeni modelin insan beyninin işlevlerini daha önce hiç olmadığı kadar yakından inceleme fırsatı sunduğunu ifade ediyor.

Yapılan taramalarda insan ve fare beyin hücrelerinin birleşiminin doğal bir kortekse kıyasla yapısal olarak "biraz dağınık" göründüğü tespit edilse de, işlevsel açıdan büyük bir başarı elde edildi. Ameliyattan aylar sonra temel davranış testlerine tabi tutulan farelerin, normal hemcinsleriyle tamamen aynı şekilde hareket ettiği ve sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürdüğü gözlemlendi. Bilim insanları, bu hibrit model sayesinde insan beyninin milyarlarca hücresi ve karmaşık devreleri arasındaki kusurları hücresel düzeyde inceleyerek, gelecekte kişiselleştirilmiş ve etkili tedavi yöntemlerinin önünü açmayı hedefliyor.

Kaynak: TRT Haber (CaddeNews AI Derlemesi)